Tôi dâng lời chúc tụng Chúa vì đã ban cho tôi niềm vui được gặp chư huynh nơi đây, trên đất nước Ðức, vào lúc kết thúc Ngày Quốc tế Giới Trẻ lần thứ XX. Tôi nghĩ người ta có thể nói rằng Chúa Quan Phòng, qua những an bày mà chúng ta có thể nhìn thấy được trong những ngày qua, đã muốn không những khuyến khích tôi, người kế vị Thánh Phêrô, nhưng còn cống hiến một dấu chỉ hy vọng cho giáo hội tại đất nước này và nhất là cho chư huynh, những chủ chăn của giáo hội. Tôi xin lặp lại với tất cả chư huynh lời cám ơn nồng nhiệt nhất của tôi, vì chư huynh đã dấn thân chuẩn bị cho biến cố; một cách đặc biệt tôi cám ơn Ðức Hồng Y Joachim Meisner và các vị giám mục phụ tá của ngài, và cám ơn Ðức Hồng Y Karl Lehmann chủ tịch Hội Ðồng Giám Mục Ðức và tất cả những cộng tác viên.

Như tôi đã nói sáng nay vào lúc kết thúc cuộc cử hành Thánh Thể cách long trọng tại cánh đồng Marienfeld, Nước Ðức đã nhìn thấy được thực hiện trong những ngày này một cuộc hành hương vĩ đại, và không phải bất cứ cuộc hành hương nào đó, mà là cuộc hành hương của người trẻ! Biến cố này, mà Tổng Giáo Phận Köln và tất cả chư huynh đã góp phần vào, và với nhiều cực nhọc để chuẩn bị, được diễn ra trước mắt chúng ta: chúng ta quả thật có lý do để cảm tạ Thiên Chúa, để suy nghĩ, để canh tân sự dấn thân! Ðức giáo hoàng đáng yêu mến Gioan Phaolô II, người đã có sáng kiến tổ chức những Ngày Quốc Tế Giới Trẻ, đã thường thích quả quyết rằng trong cuộc hành hương thuộc loại nầy, những người trẻ là kẻ chủ động, và Ðức Giáo Hoàng, cách nào đó, đi theo các bạn trẻ. Có một nhận định vui nhưng nói lên một sự thật sâu xa; đó là những người trẻ, khi đi tìm một cuộc sống sung mãn, dù với sự mỏng dòn và những thiếu sót của họ, làm cho các chủ chăn lắng nghe những đòi hỏi của họ và dấn thân làm sao ngõ hầu câu trả lời duy nhất, câu trả lời của Chúa Kitô, được các bạn trẻ hiểu được. Vì thế chúng ta có bổn phận làm cho sinh lợi hồng ân mà Thiên Chúa đã ban cho giáo hội tại Ðức, vừa đón nhận thách thức và làm cho sắc bén những khả năng.

Ðiều quan trọng là nhấn mạnh rằng biến cố vừa qua, dù có tính cách ngoại thường, nhưng không phải là biến cố riêng rẻ. Nhà Thờ Chính Tòa Köln - như người ta thuờng nói - không phải "là nhà thờ chính tòa trong sa mạc". Tôi nghĩ đến những quà dâng mà Giáo Hội tại Ðức đã nhận được nhiều. Tôi muốn cùng với chư huynh nhìn qua danh sách, trong tinh thần chúc tụng và biết ơn, là tinh thần đã linh động những ngày đầy ân sủng này. Nhiều người, trong đất nước này, sống đức tin một cách nêu gương, với tình yêu to lớn đối với giáo hội, đối với các vị chủ chăn, và đối với người kế vị Thánh Phêrô. Nhiều tín hữu tự nguyện lãnh lấy những trách nhiệm, cả những trách nhiệm rất đòi hỏi, trong sinh hoạt của giáo phận và giáo xứ, trong những hiệp hội và phong trào, nhất là để phục vụ cho giới trẻ. Biết bao linh mục, tu sĩ và giáo dân chu toàn cách trung thành việc phục vụ của họ trong những hoàn cảnh mục vụ thường rất khó khăn. Lòng quảng đại của người công giáo Ðức rất to lớn đối với những anh chị em nghèo nhất. Nhiều linh mục thuộc tổ chức Fidei Donum (Hồng ân đức tin) và những nhà truyền giáo Ðức đang dấn thân làm việc ở những vùng đất xa xôi. Qua nhiều tổ chức, Giáo Hội Công Giáo hiện diện trong sinh hoạt công. Nổi bật là công việc của nhiều tổ chức từ thiện, của Misereor, Adveniat, Missio, Renovabis, và của những Caritas giáo phận và giáo xứ. Thật là rộng lớn công việc giáo dục của các trường công giáo và của những cơ chế và tổ chức công giáo, nhắm phục vụ cho giới trẻ. Ðó là những mô tả tổng quát, tuy không đầy đủ, nhưng có ý nghĩa, để vẻ ra, - nếu có thể nói như vậy - dung mạo của một giáo hội sống động, một giáo hội đã sinh chúng ta ra trong đức tin, một giáo hội mà chúng ta lấy làm hãnh diện và vui mừng phục vụ cho.

Chúng ta biết rằng trên dung mạo của Giáo Hội này, buồn thay, không thiếu những vết nhăn, những bóng tối che khuất vẽ đẹp của giáo hội. Vì tình thương và với tình thương, chúng ta muốn nhắc lại những điều đó, trong giây phút của Lễ Hội và của việc cảm tạ. Sự trần tục hóa và sự lạc mất kitô giáo không ngừng phổ biến. Ảnh hưởng của luân lý công giáo trở nên ít đi. Nhiều người đã từ bỏ Giáo Hội, hoặc nếu họ còn ở lại trong giáo hội, thì họ chỉ chấp nhận một phần của giáo huấn công giáo. Hoàn cảnh tôn giáo ở vùng Ðông Ðức đáng lo ngại; tại vùng nầy, đa số dân chúng chưa được rửa tội và không có bất cứ sự tiếp xúc nào với giáo hội. Chúng ta nhận ra những thách thức trong những thực tại nầy, và chính Chư huynh thì ý thức về những thách thức nầy nhiều hơn nữa, như chúng ta thấy được trong Thư Mục Vụ ngày 21 tháng 9 năm 2004, nhân dịp kỷ niệm 1.250 năm cuộc tử đạo của thánh Bonifazio. Trong thư mục vụ nầy, trích dẫn linh mục dòng trên Alfred Delp, chư huynh quả quyết rằng rằng: "Chúng tôi đã trở thành nơi truyền giáo". Xuất thân từ Ðất Nước rất thân yêu nầy, tôi cảm thấy mình có liên hệ đặc biệt với những vấn đề của đất nước nầy; và hôm nay, tôi muốn chia sẻ với chư huynh tâm tình mộ mến và tình liên đới của tôi, cũng như của toàn thể giám mục đoàn, vừa khuyến khích chư huynh hãy kiên trì trong sứ mạng của mình, trong sự hiệp nhất và trong niềm tin tưởng. Giáo Hội tại Ðức phải luôn trở thành một giáo hội truyền giáo nhiều hơn, vừa dấn thân tìm gặp những con đường mới để thông truyền đức tin cho những thế hệ tương lai.

Sau khi đã trình bày về hiện trạng chung của Giáo Hội công giáo tại Ðức quốc, Ðức Thánh Cha Bênêđitô XVI chia sẻ với các giám mục Ðức những nhận định của ngài về Ngày Quốc Tế Giới Trẻ vừa kết thúc, với những lời như sau:

Vừa rồi là tình huống mà Ngày Quốc Tế Giới Trẻ mở ra truớc mắt chúng ta: ngày này mời gọi chúng ta hãy đưa mắt nhìn về tương lai. Những nguời trẻ gởi đến, cho giáo hội và đặc biệt cho các vị chủ chăn, cho các bậc làm cha mẹ và các nhà giáo dục, một lời mời gọi sống động hãy vững tin và hy vọng. Vị tiền nhiệm của Tôi, khi chọn chủ đề cho Ngày Quốc Tế Giới Trẻ lần thứ XX: "Chúng tôi đến để thờ lạy Nguời" ( Mt 2,2) - đã mặc nhiên xác nhận lời mời gọi này. Ngài đã vạch ra một định huớng rõ ràng cho cuộc hành trình của nguời trẻ. Ngài đã khuyến khích họ đi tìm Chúa Kitô, noi theo mẫu guơng của các Ðạo Sĩ; ngài đã mời gọi các bạn trẻ hãy đi theo ánh sao, phản chiếu của Chúa Kitô trong vòm trời cuộc đời mỗi người và xã hội. Với mẫu gương dịu dàng nhưng mạnh mẽ của ngài, Ðức Gioan Phaolô II giáo dục họ biết quỳ gối trước Thiên Chúa làm người, trước người Con của Ðức nữ đồng trinh Maria, vừa nhìn nhận nơi người Con này Ðấng cứu chuộc con nguời. Mẫu gương sống như thế, được ngài chỉ cho các bạn trẻ, Ðức Gioan Phaolô II cũng đã cống hiến cho các vị chủ chăn, để định hướng công việc phục vụ của họ giữa những thế hệ mới và trong toàn thể đại gia đình giáo họ. Thật vậy, Con Ðường, Sự Thật và Sự Sống mà mọi người, và nhất là người trẻ, đang đi tìm, đã được chính Chúa Kitô trao phó cho chúng ta, những vị chủ chăn; Chúa Kitô đã biến chúng ta thành những chứng nhân và thừa tác viên của Phúc âm ngài (x, Mt 28, 18-20). Vì thế, chúng ta không nên "gây khó" cho cuộc đi tìm, và cũng không chôn dấu sự Thật, nhưng duy trì sự thu hút hữu ích giữa hai cực; đây là một sự thu hút đáp ứng cách sâu xa với đặc tính của con người ngày nay. Với ánh sáng và sức mạnh của hồng ân nầy, nghĩa là của Phúc âm mà Chúa Thánh Thần đã không ngừng làm cho sống động và hợp thời, chúng ta có thể tuyên xưng Chúa Kitô mà không lo sợ, và chúng ta có thể mời tất cả mọi người đừng sợ mở cửa tâm hồn cho Chúa, bởi vì chúng ta xác tín rằng Ngài là sự sống sung mãn và là hạnh phúc tràn đầy.

Ðiều nầy có nghĩa là hãy là một giáo hội cởi mở với tương lai, phong phú những lời hứa cho những thế hệ mới. Thật vậy, những người trẻ không đi tìm một giáo hội "duy người trẻ", nhưng một giáo hội trẻ trung trong tinh thần; một giáo hội trong sáng trước nhan Chúa Kitô, Con Người mới. Ðây chính là đấn thân mà chúng ta muốn lãnh lấy ngày hôm nay, trong giây phút thật đặc biệt này, bởi vì đây là giây phút kết thúc một biến cố vĩ đại của người trẻ, một biến cố thôi thúc chúng ta đối diện với tương lai của giáo hội và của xã hội. Chính trong ánh sánh tích cực và đầy hy vọng nầy mà chúng ta có thể tin tưởng đương đầu với những vấn đề khó khăn nhất đang chất vấn Cộng Ðoàn Giáo Hội tại Ðức Quốc. Một lần nữa, các bạn trẻ làm cho chúng ta, những chủ chăn, nhìn thấy được lời thách thức hữu ích, bởi vì các bạn trẻ yêu cầu chúng ta sống ăn khớp với giáo huấn Ðức Tin, sống hiệp nhất, sống can đảm. Về phần mình, chúng ta cần huấn luyện các bạn trẻ biết sống kiên nhẩn, biết phân biệt, biết sống theo thuyết duy thực lành mạnh. Nhưng không dung hoà cách giả tạo, để không làm giảm bớt sức mạnh của Tin Mừng.

Chư huynh thân mến!

Kinh nghiệm của 20 năm qua đã dạy chúng ta rằng mỗi ngày Quốc Tế Giới Trẻ, một cách nào đó, là một khởi đầu mới cho mục vụ giới trẻ của đất nước đứng ra tổ chức Ngày quốc tế nầy. Việc chuẩn bị biến cố vận dụng những nhân sự và nhiều tài nguyên, và việc cử hành mang theo với nó một luồng gió hăng say cần được hỗ trợ một cách tốt nhất. Ðây là một nguồn năng lực to lớn, có thể gia tăng thêm sau đó khắp nơi trên đất nước Ðức nầy. Tôi nghĩ đến các giáo xứ, các hiệp hội, các phong trào; tôi nghĩ đến các linh mục, các tu sĩ, các giáo lý viên, các linh động viên dấn thân nơi giới trẻ. Tôi nghĩ rằng tại Ðức Quốc có rất nhiều người đã dấn thân vào biến cố Ngày Quốc Tế Giới Trẻ. Tôi cầu nguyện sao cho mỗi người có thể được lớn lên trong tình thương đối với Chúa Kitô và giáo hội, và tôi khuyến khích tất cả hãy cùng nhau tiến tới, với tinh thần phục vụ đã được canh tân, trong họat động mục vụ giữa các thế hệ mới.

Ða số các bạn trẻ Ðức sống trong những điều kiện xã hội và kinh tế ở mức độ tốt; tuy nhiên không thiếu những hoàn cảnh khó khăn. Gia tăng trong mọi giai cấp xã hội con số những người trẻ đến từ những gia đình bị phân rẽ. Nạn thiếu việc làm cho người trẻ tại Ðức đã gia tăng. Ngoài ta, nhiều người trẻ nam nữ cảm thấy mình bị lẫn lộn, thiếu những trả lời vững chắc cho những câu hỏi về ý nghĩa của sự sống, sự chết, hiện tại và tương lai. Nhiều đề nghị của xã hội tân tiến dẫn đến sự trống rỗng, và biết bao nguời trẻ bị rơi vào vùng "cát lún" của rượu chè và thuốc phiện, hoặc trong những vòng lẩn quẩn của các nhóm cực đoan. Một phần những người trẻ Ðức, nhất là từ Ðông Ðức, đã không bao giờ được đích thân biết Tin Mừng của Chúa Giêsu Kitô. Trong chính những vùng truyền thống công giáo, thì việc giảng dạy môn tôn giáo và việc dạy giáo lý không luôn luôn thành công khơi dậy những sự gắn bó lâu dài giữa nguời trẻ và cộng đoàn giáo hội. Vì thế, giáo hội tại Ðức dấn thân đi tìm những con đường mới để đến với các bạn trẻ và để rao giảng Chúa Kitô cho họ. Ngày Quốc Tế Giới Trẻ luôn kết thành, - nói theo ngôn ngữ của Ðức Gioan Phaolô II, - một "phòng thí nghiệm" đặc biệt, theo viễn tượng vừa nói. Một "phòng thí nghiệm" ơn gọi, bởi vì trong những ngày nầy Chúa sẽ không bỏ qua dịp làm cho nhiều người trẻ cảm nghiệm cách mạnh mẽ lời kêu gọi của Người trong tâm hồn họ. Một lời mời gọi, dĩ nhiên, đòi được đón nhận và nọ䩠 tâm hoá, để ăn rễ sâu và như thế trổ sinh những hoa trái tốt và tồn tại lâu. Biết bao chứng tá của các bạn trẻ và của các đôi bạn đang cho thấy rằng kinh nghiệm của những Gặp Gỡ Quốc Tế nầy, - khi diễn ra trong hành trình của đức tin, của sự phân biện và của việc phục vụ giáo hội, - thì sẽ làm trổ sinh những chọn lựa chín mùi về các bậc sống gia đình, bậc sống tu trì, linh mục, và truyền giáo. Ý thức về tình trạng thiếu linh mục và tu sĩ tại Ðức quốc, - một tình trạng đã trở thành bi đát, - thưa chư huynh thân mến, tôi mời gọi chư huynh, với sức hăng say mới, hãy cổ võ mục vụ ơn gọi nơi các giáo xứ, các trung tâm giáo dục, các gia đình. Mục vụ cho giới trẻ và mục vụ ơn gọi được liên kết không thể tránh được với mục vụ gia đình. Tôi không nói gì mới mẽ, khi nhận định rằng gia đình ngày nay đang phải đương đầu với biết bao vấn đề và khó khăn. Tôi hết lòng khuyến khích chư huynh đừng ngã lòng, nhưng hãy tin tưởng tiếp tục dấn thân trong việc phục vụ cho gia đình kitô. Mục tiêu mà chúng ta nhắm đến, là làm sao ngõ hầu các đôi bạn có khả năng chu toàn sứ mạng của họ, nhất là trong việc rao giảng phúc âm cho các trẻ nhỏ và cho lớp người trẻ.

Trong thế giới người trẻ, những hiệp hội và những phong trào có vai trò quan trọng; các hiệp hội và phong trào này là sự phong phú không chối cải được. Giáo Hội cần đánh giá cao những thực tại này, vừa đồng thời cần hướng dẫn những phong trào và hiệp hội này theo sự khôn ngoan mục vụ, ngõ hầu các phong trào và hiệp hội góp phần cách tốt đẹp hơn, - bằng những hồng ân khác nhau, - vào việc xây dựng cộng đoàn, mà không bao giờ cạnh tranh với nhau, nhưng tôn trọng nhau và cộng tác với nhau, để khơi dậy nơi người trẻ niềm vui Ðức Tin, tình yêu đối với Giáo Hội, và sự say mê phục vụ Nuớc Chúa. Ðể thực hiện mục tiêu vừa nói, thì điều cần thiết là tất cả những ai dấn thân với và cho người trẻ, phải trở nên những chứng nhân xác tín về Chúa Kitô và trung thành với giáo huấn của Giáo Hội. Cũng có thể nói tương tự như vậy trong lãnh vực giáo dục công giáo và giảng dạy giáo lý: tôi chắc chắn rằng Chư huynh chú ý nhiều để làm sao chọn được những con người đã được chuẩn bị và trung thành với quyền giáo huấn của giáo hội, để thi hành trách vụ của người dạy môn tôn giáo và dạy giáo lý. Một trợ giúp có giá trị trong dấn thân huấn luyện kitô cho các thế hệ trẻ chắc chắn có thể tìm thấy nơi cuốn Toát Yếu Giáo Lý của Giáo Hội Công Giáo, trong đó có tổng hợp tất cả những yếu tố thiết yếu của đức tin và luân lý công giáo, được trình bày trong những công thức rõ ràng và dễ hiểu cho tất cả mọi người.

Thưa chư huynh thân mến trong hàng giám mục, nếu Chúa muốn, thì chúng ta sẽ còn có nhiều dịp khác nữa để đào sâu nhiều vấn đề đang chất vấn công việc chăm sóc mục vụ của chư huynh và của chính tôi. Trong dịp này, tôi muốn cùng với chư huynh đón nhận sứ điệp mà cuộc hành hương vĩ đại của các bạn trẻ để lại. Vào lúc kết thúc kinh nghiệm này, tôi nghĩ rằng các bạn trẻ nói với chúng ta cách chung như thế nầy: "Chúng con đã đến để thờ lạy Chúa. Chúng con đã gặp Chúa. Giờ đây xin hãy giúp chúng con được trở nên những đồ đệ và chứng nhân của Chúa." Ðây là lời yêu cầu khẩn thiết, nhưng đầy sức an ủi biết chừng nào cho tâm hồn của một Chủ Chăn! Ước chi việc nhớ lại những ngày đã trải qua tại Koln nầy, theo dấu chỉ của niềm hy vọng, nâng đỡ cho thừa tác vụ của chư huynh, cho thừa tác vụ của chúng ta. Tôi để lại cho chư huynh lời khích lệ thân tình, mà cũng vừa là lời yêu cầu tha thiết và đầy tình huynh đệ, là xin chư huynh hãy tiến bước và họat động trong hiệp nhất với nhau, dựa trên nền tảng của sự hiệp thông mà chóp đỉnh và nguồn mạch không bao giờ cạn của nó là trong Bí Tích Thánh Thể. Tôi phó thác tất cả chư huynh cho Mẹ Maria rất thánh, Mẹ của Chúa Kitô và là Mẹ của Giáo Hội Với lòng chân thành tôi trao ban cho từng chư huynh và cộng đoàn của chư huynh Phép Lành Toà Thánh cách đặc biệt.

Ich möchte zunächst einfach meine große Freude darüber ausdrücken, daß es noch möglich geworden ist, daß wir uns hier untereinander sehen, daß nach schönen, aber auch anspruchsvollen Tagen wir sozusagen unter uns sind und einfach die Freude haben, uns zu begegnen. Denn ich bin zwar in der Tat nur ein ehemaliges Mitglied der Deutschen Bischofskonferenz, aber fühle mich doch immer noch mit Ihnen allen zusammengehörig in einer brüderlichen Verbundenheit, die nicht aufhören kann.

Dann möchte ich, was Kardinal Lehmann eben gesagt hat, dem ich für seine warmherzigen Worte sehr herzlich danke, auch noch im Geist dessen unterstreichen, was ich heute am Ende des Gottesdienstes sagen durfte: noch einmal das große »Danke« betonen, das wir alle in der Seele tragen. Wir sind uns alle bewußt, daß alle Vorbereitungsarbeit, alles Große, was getan worden ist, nicht ausreicht, um so etwas zu ermöglichen, sondern daß es am Ende dann doch geschenkt werden muß. Denn niemand kann den Enthusiasmus der jungen Menschen einfach schaffen, niemand das Zusammenhalten über die Tage hin im Glauben und in der Freude des Glaubens. Und bis hin zum Wetter war doch alles wirklich ein Geschenk, für das wir dem Herrn danken und das wir nun auch als Verpflichtung auffassen, das Unsere zu tun, damit diese Zündung weitergeht und Kraft wird für das Leben der Kirche in unserem Land.

Danken möchte ich, wie es auch schon geschehen ist, Kardinal Meisner und seinen Mitarbeitern für die große Vorbereitungsarbeit, die geleistet worden ist – danken Kardinal Lehmann, seinen Mitarbeitern und Ihnen allen, denn alle Diözesen haben ja zusammengewirkt. Ganz Deutschland hat die Gäste aufgenommen, ist mit dem Kreuz und der Madonna unterwegs gewesen und hat so auch dieses Geschenk empfangen dürfen. Und herzlich »Vergelt’s Gott« für diese Statue; die braucht noch ein bißchen Zeit, bis sie sozusagen ihre Endgestalt erreicht. Aber ich finde es sehr schön, daß nun der Heilige Bonifatius auch bei mir zu Hause sein wird und damit das, was ihm so sehr am Herzen lag, die Verbindung zwischen der Kirche in Deutschland und Rom, sich für mich auch sichtbar ausdrückt. So wie er die Kirche in Deutschland auf die Einheit mit dem Nachfolger Petri orientierte, hat er mich auch orientiert auf die bleibende brüderliche Gemeinschaft mit den Bischöfen in Deutschland, mit der Kirche in Deutschland.

Der Heilige Vater Johannes Paul II., der ja der geniale Initiator dieser Weltjugendtage ist – eine Intuition, die ich als eine Inspiration ansehe –, hat aber darauf hingewiesen, daß beide Seiten geben und empfangen. Nicht nur wir haben das Unsrige gegeben, so gut wir es konnten, sondern daß auch die jungen Menschen mit ihrem Fragen, mit ihrem Hoffen, mit ihrer Freude am Glauben und mit ihrem Enthusiasmus, Kirche jung neu zu schaffen, uns etwas gegeben haben. Für diese Gegenseitigkeit danken wir und hoffen, daß sie weitergehen wird, daß die jungen Menschen mit ihren Fragen wie mit ihrem Glauben und ihrer Freude des Glaubens für uns eine Provokation sind, Kleinmut und Müdigkeit zu überwinden, und daß wir umgekehrt mit der Erfahrung des Glaubens, die uns geschenkt ist, mit der Erfahrung des Hirtenamtes, mit der Gnade des Sakramentes, in der wir stehen, ihnen den Weg geben können, damit der Enthusiasmus dann auch die richtige Ordnung findet: So wie eine Quelle gefaßt werden muß, damit sie ihr Wasser fruchtbar geben kann, so muß auch dieser Enthusiasmus gleichsam immer wieder in seine kirchliche Form hineingestaltet werden.

Wir sind in Deutschland gewöhnt, und ich als Professor auch ganz besonders, daß man vor allem Probleme sieht. Aber zunächst, glaube ich, sollten wir uns doch auch sagen, dieses ganze ist nur möglich geworden, weil es in Deutschland trotz aller Nöte der Kirche, trotz alles Fragwürdigen, was auch bestehen mag, doch wirklich eine lebendige Kirche gibt, eine Kirche, in der so viel Positives da ist, so viele Menschen, die bereit sind, sich für ihren Glauben einzusetzen, ihre Freizeit dafür herzugeben, auch Geld oder sonst etwas von ihren Dingen beizusteuern, einfach mit ihrer lebendigen Existenz beizutragen. Das, glaube ich, ist uns wieder sichtbar geworden, wie viele Menschen in Deutschland trotz allen Rückgangs, über den wir klagen, auch heute Glaubende sind, lebendige Kirche sind und so möglich machen, daß ein solches Ereignis wie der Weltjugendtag seinen Kontext, gleichsam seinen Humus hat, in dem es wachsen und seine Gestalt finden kann.

Ich glaube, wir sollen uns jetzt daran erinnern, daß viele Priester, Ordensleute und Laien treu ihren Dienst in oft schwierigen pastoralen Situationen erfüllen. Und ich brauche nicht eigens die wirklich in der ganzen Welt bekannte Großzügigkeit der deutschen Katholiken hervorzuheben – nicht nur materiell: Es gibt viele deutsche »Donum fidei«-Priester.

Ich sehe es jetzt in den »ad limina«-Besuchen, daß bis hin nach Papua Neuguinea, den Salomoninseln und in Gegenden, wo man gar nicht daran denkt, Priester aus Deutschland wirken und den Samen des Wortes ausstreuen, sich mit den Menschen identifizieren und dadurch nun in diese bedrohte Welt hinein, in die so viel Negatives auch vom Westen kommt, große Kraft des Glaubens und damit auch das Positive dessen, was uns geschenkt ist, einsenken.

Bemerkenswert ist die Arbeit von Misereor, Adveniat, Missio, Renovabis bis zur Caritas auf Diözesan- und Pfarreiebene, weitläufig das erzieherische Wirken der katholischen Schulen und anderer katholischer Einrichtungen und Organisationen zugunsten der Jugend. Ich möchte damit nicht erschöpfen, was es an Positivem zu sagen gäbe, nur andeuten, daß wir es doch auch nicht vergessen und daß es uns selber immer wieder Freude und Mut machen soll. Das Positive gesagt – und ich glaube, das ist sehr wichtig, daß wir das sehen und dafür dankbar bleiben –, müssen wir zugeben, daß es auf dem Gesicht der Kirche in der Welt und eben auch in Deutschland leider auch Falten gibt, Schatten, die ihren Glanz verdunkeln. Aus Liebe und mit Liebe wollen wir uns auch sie in diesem Augenblick des Feierns und Dankens vergegenwärtigen. Wir wissen, daß Säkularisierung und Entchristlichung vorangehen, daß der Relativismus wächst, daß der Einfluß der katholischen Ethik und Moral immer geringer wird.

Nicht wenige Menschen verlassen die Kirche, oder, wenn sie bleiben, akzeptieren sie doch nur ein Auswahlchristentum, einen Teil der katholischen Lehre. Besorgniserregend bleibt die religiöse Situation im Osten, wo ja, wie wir wissen, die Mehrheit der Bevölkerung nicht getauft ist und keinerlei Kontakt zur Kirche hat, oft überhaupt nichts von Christus und von der Kirche weiß. Solche Dinge sind Herausforderungen. Ihr selbst, liebe Mitbrüder, habt ja in dem Pastoralbrief vom 21. September 2004 aus Anlaß des Bonifatiusjubiläums das Wort von Pater Delp wiederholt: »Wir sind zum Missionsland geworden«, und für große Teile Deutschlands trifft das ja wirklich zu. Und so denke ich, müssen wir ganz ernstlich – in ganz Europa, nicht weniger in Frankreich oder auch in Spanien und anderswo – darüber nachdenken, wie wir heute wirklich Evangelisierung, nicht nur Neuevangelisierung, sondern oft eben auch Erstevangelisierung leisten können. Die Menschen kennen Gott nicht, kennen Christus nicht. Ein neues Heidentum ist da, und es genügt nicht, daß wir versuchen, die bestehende Herde zu erhalten – das ist sehr wichtig –; aber es drängt sich die große Frage auf: Was ist eigentlich das Leben? Und wir müssen, denke ich, alle miteinander versuchen, neue Weisen zu finden, wie wir in diese heutige Welt hinein wieder das Evangelium tragen, dort wieder Christus verkünden und den Glauben aufrichten können.

Das Situationsbild, das der Weltjugendtag uns gibt und von dem ich nur ein paar dürftige Striche angedeutet habe, lädt uns ein, unseren Blick auf die Zukunft zu richten. Die Jugendlichen sind für die Kirche und insbesondere für uns Hirten, für die Eltern und Erzieher ein lebendiger Aufruf zum Glauben. Ich möchte noch einmal sagen, mir scheint, daß auch dies eine große Inspiration von Papst Johannes Paul II. war, daß er uns für diesen Weltjugendtag das Motto gegeben hat: »Wir sind gekommen, um ihn anzubeten.« Wir sind oft so bedrängt, begreiflicherweise so bedrängt von den ungeheuren sozialen Nöten in der Welt, von den ganzen organisatorischen, strukturellen Problemen, die es gibt, daß die Anbetung gleichsam als etwas später zu Tuendes an die Seite rücken kann. Pater Delp hat auch darüber einmal gesprochen, daß nichts wichtiger ist als die unverlorene Anbetung. Er hat es in dem Kontext von damals gesagt, wo sichtbar war, wie die zerstörte Anbetung den Menschen zerstört. Aber es geht uns in unserem neuen Kontext mit der verlorenen Anbetung und damit dem verlorenen Gesicht der Menschenwürde wieder ganz neu an, die Priorität der Anbetung zu sehen und es auch den jungen Menschen und uns selber, unseren ganzen Gemeinden ins Bewußtsein zu rücken, daß dies nicht ein Luxus in verworrener Zeit ist, den man sich vielleicht gar nicht leisten kann, sondern Priorität. Wo nicht mehr angebetet wird, wo nicht Gott zuerst die Ehre gegeben wird, da können auch die Dinge des Menschen nicht wachsen. Wir müssen daher versuchen, eben das Gesicht Christi, das Gesicht des lebendigen Gottes sichtbar zu machen, so daß es uns dann von selber geht wie den Weisen, daß wir niederfallen und ihn anbeten. Natürlich gehört zu den Weisen zweierlei: Sie waren zuerst Suchende und dann Findende und Anbetende. Viele Menschen heute sind Suchende. Wir selber sind es auch. Im Grunde muß in unterschiedlicher Dialektik immer beides da sein. Wir müssen Ehrfurcht haben vor dem Suchen der Menschen, dieses Suchen unterstützen, sie fühlen lassen, daß der Glaube nicht einfach ein fertiger Dogmatismus ist, der das Suchen, den großen Durst des Menschen auslöscht, sondern daß er erst die große Pilgerschaft ins Unendliche bringt, daß wir gerade als Glaubende immer Suchende und Findende zugleich sind. Der hl. Augustinus hat in seinem Psalmenkommentar dieses Wort: »Quaerite faciem eius semper – Sucht immer sein Angesicht« so schön ausgelegt, daß es mir schon damals als Student zu Herzen gegangen ist, wo er sagt: Das gilt nicht nur in diesem Leben, es gilt in Ewigkeit, immer wird dieses Angesicht neu zu entdecken sein, je weiter wir hineinschreiten in den Glanz der göttlichen Liebe, desto größer werden die Entdeckungen sein, desto schöner ist es, voranzugehen und zu wissen, daß das Suchen ohne Ende ist und darum das Finden ohne Ende und daher Ewigkeit Freude des Suchens und Findens zugleich ist. Menschen im Suchen stützen als Mitsuchende und ihnen zugleich doch auch geben, daß Er uns gefunden hat und daß wir Ihn daher finden können. Zukunftsoffene Kirche wollen wir sein, reich an Verheißungen für nachwachsende Generationen. Nicht um eine gespielte Jugendlichkeit geht es, sie macht sich im Grunde lächerlich, sondern um jene echte Jugendlichkeit, die aus dem Quell der Ewigkeit kommt, die immer neu ist, die davon kommt, daß Christus durchleuchtet in seiner Kirche und so uns das Licht gibt, um weiterzugehen. In diesem Licht können wir den Mut finden, die schwierigsten Fragen, die sich heute der Kirche in Deutschland stellen, zuversichtlich aufzugreifen. Wir müssen einerseits, wie ich schon sagte, die Provokation der Jugend annehmen, aber wir müssen unsererseits die Jugend zur Geduld erziehen – ohne Geduld gibt es kein Finden –, zu Unterscheidungsvermögen, zu einem gesunden Realismus, zur Fähigkeit der Endgültigkeit. Mir hat einer der Staatspräsidenten, die mich in letzter Zeit besucht haben, gesagt, was ihn am meisten beunruhige, sei die verbreitete Unfähigkeit, endgültige Entscheidungen zu treffen, in der Meinung, man gebe dann seine Freiheit preis.

In Wirklichkeit wird der Mensch erst frei, wenn er sich gebunden hat, wenn er eine Wurzel gefunden hat, dann kann Reifen und Wachstum geschehen. Erziehen zu Geduld, Unterscheidungsvermögen, Realismus, jedoch ohne falsche Kompromisse, um das Evangelium nicht zu verwässern.

Die Erfahrung dieser letzten 20 Jahre hat uns gezeigt, daß jeder Weltjugendtag in gewissem Sinn ein Neuanfang für die Jugendpastoral des jeweiligen Gastgeberlandes darstellt. Schon die Vorbereitung des Ereignisses des Weltjugendtages mobilisiert Menschen und Kräfte. Das haben wir gerade auch in Deutschland gesehen, wie eine regelrechte Mobilisierung durch unser Land gegangen ist und Kräfte freigesetzt hat. Schließlich bringt dann die Feier selbst eine Welle der Begeisterung, die man unterstützen und sozusagen verendgültigen muß. Es ist ein enormes Potential an Energie, das noch weiter wachsen kann, wenn es sich im Land ausbreitet. Ich denke an die Pfarreien, die Vereinigungen, die Bewegungen. Ich denke an die Priester, die Ordensleute, die Katecheten und an die in der Jugendseelsorge Tätigen. Ich nehme an, daß man in Deutschland weiß, wie viele in dieses Geschehen einbezogen waren, und bete darum, daß für jeden von denen, die da mitgewirkt haben, damit ein Wachsen in der Liebe zu Christus und zur Kirche verbunden sein möge, und ermutige alle, gemeinsam die pastorale Arbeit unter den jungen Generationen mit einem erneuerten Geist des Dienens voranzutreiben. Die Fähigkeit des Dienens müssen wir selber neu erlernen und weitergeben.

Der größte Teil der deutschen Jugendlichen lebt in guten sozialen und wirtschaftlichen Verhältnissen. Aber wir wissen sehr genau, daß es auch sehr viele schwierige Situationen gibt. In allen sozialen Schichten, gerade auch unter den Wohlhabenden, nimmt die Zahl der Jugendlichen aus zerbrochenen Familien zu. Leider hat in Deutschland die Jugendarbeitslosigkeit zugenommen. Außerdem sind viele junge Männer und Mädchen orientierungslos, ohne gültige Antworten auf die Frage nach dem Sinn von Leben und Tod, auf die Fragen in bezug auf ihre Gegenwart und Zukunft. Viele Angebote der modernen Gesellschaft führen ins Leere, und leider viele junge Menschen enden im Fließsand des Alkohols und der Droge oder in den Spiralen extremistischer Gruppierungen. Ein Teil der deutschen Jugendlichen, vor allem im Osten, hat die Frohbotschaft Jesu Christi nie persönlich kennengelernt. Selbst in den traditionell katholischen Gebieten gelingt es dem Religionsunterricht und der Katechese nicht immer, dauerhafte Bindungen der Jugendlichen an die kirchliche Gemeinschaft herzustellen. Deswegen sind Sie alle miteinander bemüht – ich weiß es –, neue Wege zu finden, wie man die jungen Menschen erreichen kann, und der Weltjugendtag war dafür, wie wiederum Papst Johannes Paul II. es ausgedrückt hat, eine Art »Laboratorium«.

Ich glaube, wir alle denken darüber nach – in den anderen Ländern des Westens ist es nicht anders –, wie Katechese wirksamer werden kann. Ich habe in der Herder-Korrespondenz gelesen, daß Sie ein neues Katechesepapier veröffentlicht haben, das ich leider noch nicht sehen konnte, bin aber dankbar festzustellen, wie sehr diese Sorge Sie drängt. Denn es ist ja für uns alle beunruhigend, daß trotz jahrelangen Religionsunterrichts das religiöse Wissen gering ist und viele Menschen oft elementare und einfache Dinge nicht wissen. Was können wir tun? Ich weiß es nicht. Vielleicht muß es einerseits so eine Art Vorhof der Heiden geben mit einer Prä-Katechese, die überhaupt auftut für den Glauben – und das ist ja auch der Inhalt vieler katechetischer Versuche –, aber andererseits braucht es doch auch immer wieder den Mut, das Mysterium selbst zu vermitteln in seiner Schönheit und in seiner Größe und den Sprung möglich zu machen, es anzuschauen, es lieben zu lernen, und dann zu erkennen: Ja, das ist es! Ich habe heute in der Predigt ja darauf hingewiesen, daß uns Papst Johannes Paul II. zwei großartige Instrumente geschenkt hat: den Katechismus der Katholischen Kirche und dessen ebenfalls noch von ihm angeordnetes Kompendium. Wir haben darauf geachtet, daß die deutsche Übersetzung für den Weltjugendtag fertig geworden ist. In Italien ist schon eine halbe Million Exemplare verkauft, dort wird es an den Zeitungskiosken angeboten, und dann wird doch die Neugier der Menschen geweckt: Was steht da eigentlich drinnen, was sagt die katholische Kirche? Ich glaube, wir sollen den Mut haben, auch diese Neugier zu unterstützen und zu versuchen, daß eben wirklich diese Bücher, die den Inhalt des Mysteriums darstellen, in die Katechese einfließen, damit wieder das Wissen um unseren Glauben und damit auch die Freude daran wächst.

Zwei andere Punkte liegen mir sehr am Herzen. Zum einen die Berufungspastoral. Ich glaube, daß uns die Vesper in St. Pantaleon auch da wirklich Mut gemacht hat, jungen Menschen zu helfen, und das in rechter Weise zu tun, so daß sie mit dem Ruf des Herrn konfrontiert werden und fragen können: »Will er mich?«, und daß die Bereitschaft, sich rufen zu lassen und einen Ruf zu hören, wieder neu wachsen kann. Das andere ist die Familienpastoral. Wir sehen die Gefährdung der Familien. Inzwischen sehen auch weltliche Instanzen, wie wichtig es ist, daß die Familie als Grundzelle der Gesellschaft lebt, daß darin Kinder im Konnex der Generationen aufwachsen können, damit die Kontinuität von Vergangenheit, Gegenwart und Zukunft gewahrt bleibt und auch die Kontinuität der Werte besteht; damit eben diese Fähigkeit des Beieinanderbleibens und so des Miteinanderlebens wächst, die dann ermöglicht, im Miteinander ein Land aufzubauen.

Diese drei Dinge – Katechese, Berufungspastoral, Familienpastoral – wollte ich doch eigens ansprechen.

Eine wichtige Rolle in der Welt der jungen Menschen spielen – wir haben das wieder gesehen – die Vereinigungen und Bewegungen, die zweifellos einen Reichtum darstellen. Die Kirche muß diese Realitäten nutzbar machen und zugleich mit pastoraler Weisheit leiten, damit sie mit ihren verschiedenen, sehr unterschiedlichen Gaben auf beste Weise zum Aufbau der Gemeinden beitragen und nicht in Konkurrenz zueinander treten, jeder sozusagen sein eigenes Kirchlein baut, sondern in gegenseitiger Achtung zusammenarbeiten an der einen Kirche, in der einen Pfarrei als Kirche am Ort, um in den jungen Leuten die Freude am Glauben, die Liebe zur Kirche und die Leidenschaft für das Reich Gottes zu wecken. Ich denke, gerade das ist auch ein wichtiger Punkt: dieses echte Miteinander zum einen der verschiedenen Bewegungen, deren Exklusivismen aufgebrochen werden müssen, zum anderen das Miteinander der Ortskirche mit diesen Bewegungen, daß die Ortskirche eben dieses Besondere und vielen manchmal Fremde anerkennt, als einen Reichtum in sich aufnimmt und sieht, daß es viele Wege in der einen Kirche gibt und daß sie alle zusammen dann eine Symphonie des Glaubens bilden: daß Ortskirchen und Bewegungen nicht gegeneinander stehen, sondern miteinander das lebendige Gefüge der Kirche sind.

Liebe Mitbrüder, so Gott will, werden sich noch weitere Gelegenheiten bieten, um die Fragen zu vertiefen, die unsere gemeinsame pastorale Sorge betreffen. Dieses Mal wollte ich einfach kurz – und gewiß unzulänglich – die Botschaft aufgreifen, die uns die große Wallfahrt der jungen Menschen hinterlassen hat. Mir scheint, daß am Ende dieses Ereignisses die Bitte der jungen Leute an uns im wesentlichen so lauten könnte: »Ja, wir sind gekommen, ihn anzubeten. Wir sind ihm begegnet. Helft uns jetzt, seine Jünger und Zeugen zu werden.« Das ist ein anspruchsvoller Anruf, aber für das Herz eines Seelsorgers tröstlich. Möge die Erinnerung an die in Köln unter dem Zeichen der Hoffnung verbrachten Tage unseren gemeinsamen Dienst unterstützen. Ich hinterlasse Euch meine liebevolle Ermutigung, die zugleich eine herzliche und brüderliche Bitte ist: immer einmütig voranzuschreiten und zu wirken, auf dem Fundament einer Gemeinsamkeit, die in der Eucharistie ihren Höhepunkt und ihre unerschöpfliche Quelle besitzt. Ich vertraue Euch alle Maria an, der Mutter Christi und der Kirche, während ich jedem einzelnen von Euch und Euren jeweiligen Gemeinschaften aus ganzem Herzen den Apostolischen Segen erteile. Vielen Dank.

First of all, I would like to express my great happiness at once again having the opportunity to see one another and be together after beautiful and likewise demanding days, and therefore, of having the joy of meeting. Although I am in fact only a former member of the German Bishops' Conference, I still feel bound to you all in a fraternal union that cannot weaken.

I would like next to thank Cardinal Lehmann for his cordial words and emphasize them in the spirit of what I too said today at the end of this Eucharistic celebration: that is, I want to express once again the great "thank you" that we all have in our hearts.

We all know that the immense work of preparation, the great things achieved, do not suffice to make all this possible. We know, consequently, that it must necessarily be a gift. Since no one can simply create the enthusiasm of the young, no one can create to last for days this union in faith and in the joy of faith.

Everything, moreover, even the weather, has truly been a gift for which we thank the Lord. We also interpret it as a duty to do our part to ensure that this enthusiasm continues and develops into strength for the life of the Church in our Country.

I would like once again to thank Cardinal Meisner and his collaborators for all their preparatory work. I also want to thank Cardinal Lehmann, his collaborators and all of you, for all the Dioceses have cooperated in the organization of this event. The whole of Germany has offered hospitality to the guests and has set out with Our Lady and the Cross; it has thus been able to receive this gift.

I am deeply grateful for this statue that still needs a little time, so to speak, to acquire its definitive form. Yet I find it very beautiful that St Boniface will also be in my house and will thus visibly express to me too what he held particularly dear: the union between the Church in Germany and in Rome. Just as he led the Church in Germany to unity with the Successor of Peter, he is also guiding me to lasting fraternal communion with the Bishops of Germany, with the Church in Germany.

The Holy Father John Paul II, the brilliant founder of the World Youth Days - an insight that I consider an inspiration - has shown that both parties give and receive. Not only have we done our part in the best possible way, but the young people, with their questions, their hope, their joy in faith, their enthusiasm in renewing the Church, have given something to us.

Let us give thanks for this reciprocity and let us hope that it will endure, that is, that the young people with their questions, faith and joy in faith will continue to challenge us to get the better of our faint-heartedness and weariness and urge us, in turn, with the experience of the faith that is given to us, with the experience of pastoral ministry, with the grace of the Sacrament in which we find ourselves, to point out the way to them, so that their enthusiasm may be properly directed. Just as a spring must be channelled so that its waters may be useful, this ever new enthusiasm must likewise be, as it were, moulded into its ecclesial form.

Here in Germany we are accustomed primarily, and I as a Professor in particular, to see especially the problems. However, I believe we should admit that all this has been possible because in Germany, despite all the Church's problems, despite all possible questionable things, a living Church truly exists.

She is a Church with many positive aspects in which so many people are ready to work hard for their own faith and to use their free time, even giving money and some of their possessions simply to contribute to her with their own lives. It seems to me that this has become newly visible to us.

How many people in Germany, in spite of all the difficulties we complain about, are still believers today, constitute a living Church and hence, make it possible for an event like World Youth Day to have its own context, its own humus, in which to grow and take shape!

I believe we must remember the many priests, Religious and lay people who, faithful to their service, work in difficult pastoral conditions. And there is no need for me to emphasize the generosity of German Catholics, truly well known throughout the world; it is not only a material generosity, since there are many German Fidei donum priests.

I see it during the Ad limina visits: German priests are working, even in Papua New Guinea, the Solomon Islands and regions beyond the wildest imagination, scattering the seed of the Word, identifying with people. Thus, they imbue this threatened world, invaded by so many negative things from the West, with the great power of faith and with it, all that is positive in what we are given.

Misereor, Adveniat, Missio, Renovabis as well as the diocesan and parish branches of Caritas do an enormous amount of work. Then the educational work of Catholic schools and other Catholic institutions and organizations for youth is equally vast. In saying this, I do not intend to be exhaustive about everything positive there is to say, but merely to mention it to you so that these aspects are not forgotten and will always inspire courage and joy.

Besides the positive aspects that I believe are important not to forget and for which it is always necessary to be grateful, we also have to admit that on the face of the universal Church and also on that of the Church in Germany there are unfortunately also wrinkles and shadows that obscure her splendour. We should lovingly keep these before us too, at this moment of festivity and thanksgiving.

We know that secularism and dechristianization are gaining ground, that relativism is growing and that the influence of Catholic ethics and morals is in constant decline. Many people abandon the Church or, if they stay, accept only a part of Catholic teaching, picking and choosing between only certain aspects of Christianity.

The religious situation in the East continues to be worrying. Here, as we know, the majority of the population is not baptized, has no contact with the Church and has often not even heard of either Christ or the Church. We should recognize these realities as challenges.

Dear Brothers, as you yourselves said in your Pastoral Letter of 21 September 2004, on the occasion of the Jubilee of St Boniface: "We have become a mission land". This is true for large parts of Germany.

I therefore believe that throughout Europe, and likewise in France, Spain and elsewhere, we should give serious thought as to how to achieve a true evangelization in this day and age, not only a new evangelization, but often a true and proper first evangelization.

People do not know God, they do not know Christ. There is a new form of paganism and it is not enough for us to strive to preserve the existing flock, although this is very important: we must ask the important question: what really is life?

I believe we must all try together to find new ways of bringing the Gospel to the contemporary world, of proclaiming Christ anew and of implanting the faith.

This scene, that the World Youth Day is unfolding before us and that I have described with only a few brief comments, invites us to turn our gaze to the future. For the Church and especially for us Pastors, for parents and for educators, young people constitute a living appeal to faith.

I would like to say once again that in my opinion Pope John Paul II was tremendously inspired in choosing for this World Youth Day the motto: "We have come to worship him" (Mt 2: 2). We are often so oppressed, understandably oppressed, by the immense social needs of the world and by all the organizational and structural problems that exist that we set aside worship as something for later. Fr Delp once said that nothing is more important than worship. He said so in the context of his time, when it was evident that to destroy worship, destroyed man.

Nonetheless, in our new context in which worship, and thus also the face of human dignity, has been lost, it is once again up to us to understand the priority of worship. We must make youth, ourselves and our communities, aware of the fact that it is not a luxury of our confused epoch that we cannot permit ourselves but a priority. Wherever worship is no longer, wherever it is not a priority to pay honour to God, human realities can make no headway.

We must therefore endeavour to make the face of Christ visible, the face of the living God, so that like the Magi we may spontaneously fall to our knees and adore him. Two things certainly happened in the Magi: first they sought; then they found and worshipped him.

Today, many people are searching. We too are searching. Basically, in a different dialectic, both these things must always exist within us. We must respect each one's own search. We must sustain it and make them feel that faith is not merely a dogmatism complete in itself that puts an end to seeking, that extinguishes man's great thirst, but that it directs the great pilgrimage towards the infinite; we, as believers, are always simultaneously seekers and finders.

In his Commentary on the Psalms, St Augustine interprets so splendidly the expression "Quaerite faciem eius semper", "constantly seek his face", that ever since my student days his words have lived on in my heart. This is not only true for this life, but for eternity; his face will be one to ceaselessly rediscover. The more deeply we penetrate the splendour of divine love, the greater will be our discoveries and the more beautiful it will be to travel on and know that our seeking has no end, hence, finding has no end and is thus eternity - the joy of seeking and at the same time of finding.

We must support people in their search as fellow-seekers, and at the same time we must also give them the certainty that God has found us and, consequently, that we can find him. We want to be a Church open to the future, rich in promises for the new generations.
It is not a matter of pandering to youth, which is basically ridiculous, but of a true youthfulness that flows from the wellsprings of eternity, that is ever new, that derives from the transparency of Christ in his Church: this is how he gives us the light to continue. In this light we can find the courage to face confidently the most difficult questions asked in the Church in Germany today.
As I have already said, on the one hand, we must accept the challenges of youth, but on the other, we in turn must inculcate in young people patience, without which nothing can be found; we must teach them discernment, a healthy realism, the capacity to be decisive. A Head of State who paid me a visit recently told me that his main concern was the widespread inability to make definitive decisions for fear of losing personal freedom.

In fact, men and women become free when they bind themselves, when they find roots, for it is then that they can grow and mature. We must teach patience, discernment, realism, but without false compromises, so as not to water down the Gospel!

The experience of these past 20 years has taught us that every World Youth Day is in a certain sense a new beginning for the pastoral care of young people in the country that hosts it. Preparing for the event mobilizes people and resources. We have seen it right here in Germany: how a true "mobilization" has pervaded the Country, prompting a surge of energy.

Lastly, the celebration itself brings a gust of enthusiasm that must be sustained and, so to speak, rendered definitive. This enormous potential energy can further increase, spreading across the territory. I am thinking of the parishes, associations and movements. I am thinking of the priests, Religious, catechists and animators involved with young people. I believe that in Germany the large number of people involved in this event is well known. I am praying that each one of those who collaborated may genuinely grow in love for Christ and for the Church, and I encourage them all to carry on their pastoral work among the new generations together, with a renewed spirit of service. We must relearn willingness to serve, and transmit it.

The majority of young Germans live in comfortable social and financial conditions. Yet we know well that difficult situations are not lacking.

In all social strata, especially those that are better off, the number of young people from broken families is on the rise. Unfortunately, unemployment among young people in Germany has increased.

Moreover, many young men and women are bewildered and have no real answers to their questions about the meaning of life and death, about their present and their future. Many of the ideas put forward by modern society lead nowhere and unfortunately, very many young people end by sinking into the quicksand of alcohol and drugs, or caught in the clutches of extremist groups.

Some young Germans, especially in the East, have never become personally acquainted with the Good News of Jesus Christ. Even in the traditionally Catholic regions, the teaching of religion and catechesis do not always manage to forge lasting bonds between young people and the Church community.

For this reason you are all committed together - I know it - to seeking new ways to reach out to young people, and the World Youth Days have been - as Pope John Paul II used to say - a sort of "laboratory" for this.

I think we are all reflecting - and in the other Western countries it is just the same - on how to make catechesis more effective. I read in the HERDER-Korrespondenz that you have published a new catechetical document that I have unfortunately not yet had an opportunity to see, but I am grateful to note that you are taking this problem to heart.

Indeed, it is worrying to us all that despite the age-old teaching of religion, the knowledge of religion is meagre, and many people often do not even know the most basic, elementary things. What can we do?

I do not know. Perhaps on the one hand, heathens should have access to a sort of pre-catechesis that opens them to the faith - and this is also the content of many catechetical endeavours - but on the other, it is always necessary to have the courage to transmit the mystery itself, in its beauty and greatness, and pave the way to the impulse to contemplate, love and recognize it: ah, this is it!

Today, in my Homily I noted that Pope John Paul II gave us two exceptional instruments: the Catechism of the Catholic Church and its Compendium, which he also wanted. We made sure that the German translation was ready for World Youth Day. In Italy, half a million copies have already been sold. It is on sale at the newsstands and rouses peoples' curiosity. What is in it? What does the Catholic Church say?

I believe we too must have the courage to sustain this curiosity and to attempt to make these books that represent the content of the mystery a part of catechesis, so that by increasing the knowledge of our faith the joy that stems from it will also increase.

I have two other aspects very much at heart. One is the pastoral care of vocations.

I feel that the recitation of Vespers in the Church of St Pantaleon has also given us the courage to help young people and to do so in the right way, so that the Lord's call may reach them and they ask themselves: "Does he want me?"; and so that once again the willingness to be called and to hear such a call may increase.

The other aspect very dear to me is the pastoral care of families. We see the threat to families; in the meantime even lay bodies recognize how important it is that the family live as the primary cell of society, that children be able to grow in an atmosphere of communion between the generations, so that continuity between the present, past and future will endure and that the continuity of values will be lasting: this is what makes it possible to build communion in a country.

I wanted to deal precisely with these three aspects: catechesis, the pastoral care of vocations and the pastoral care of families.

As we have seen, associations and movements, which are undoubtedly a source of enrichment, play an important role in the world of youth. The Church must make the most of these realities, and at the same time she must guide them with pastoral wisdom, so that with the variety of their different gifts they may contribute in the best possible way to building up the community without ever entering into competition - each one building, so to speak, its own little church -, but respecting one another and working together for the one Church - for the one parish as the local Church - to awaken in young people the joy of faith, love for the Church and passion for the Kingdom of God.

I think that precisely this is another important aspect: this authentic communion on the one hand between the various movements whose forms of exclusivism should be eliminated, and on the other, between the local Churches and the movements, so that the local Churches recognize this particularity, which seems strange to many, and welcome it in itself as a treasure, understanding that in the Church there are many ways and that all together they converge in a symphony of faith. The local Churches and movements are not in opposition to one another, but constitute the living structure of the Church.

Dear Brothers, please God, there will be other occasions on which to go deeply into the issues that challenge our common pastoral solicitude. This time I wanted, very briefly and not exhaustively, of course, to convey the message that the great pilgrimage of young people has left us. It seems to me that at the end of this event, the young people's request to us might be summed up as: "Yes, we came to worship him. We met him. Now help us to become his disciples and witnesses". It is a demanding appeal, but especially comforting to a Pastor's heart.

May the memory of the days spent in Cologne under the banner of hope sustain our common service!

I leave you with my affectionate encouragement, which at the same time is a heartfelt brotherly request: always proceed and work in agreement, on the basis of a communion of which the Eucharist is the summit and the source.

I entrust you all to Mary, the Mother of Christ and of the Church, and I impart my Apostolic Blessing to each one of you and to your communities. Thank you.